Czy wynagrodzenie członka zarządu powinno być oskładkowane?
Do mojej Kancelarii trafia bardzo dużo spraw, gdzie ZUS wszczyna kontrolę w spółce, w której jej członkowie zarządu mają podpisane ze spółką umowy zlecenie, umowy o świadczenie usług, do których to stosuje się przepisy o zleceniu bądź umowy o pracę. W toku kontroli w ocenie ZUS okazuje się, że czynności wykonywane przez członków zarządu na rzecz spółki bardzo często mają charakter iluzoryczny a w rzeczywistości są to ukryte czynności wykonywane w wyniku pełnienia funkcji członka zarządu.
Latami spółki kapitałowe korzystały z modelu, gdzie członek zarządu pobierał wynagrodzenie na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników i jednocześnie była zawierana z nim umowa o pracę bądź świadczenie usług (o umowie o pracę z członkiem zarządu będę pisać w odrębnym wpisie, jako, że temat budzi dużo kontrowersji). W ostateczności dochodziło do sytuacji, gdzie wynagrodzenie z tytułu uchwały oskładkowane było składką zdrowotną a z tytułu umowy o pracę bądź zlecenia podlegał ubezpieczeniom społecznym.
W ocenie ZUS natomiast taka konstrukcja stanowi obejście prawa. Czy słusznie?
Nie zawsze. W tego typu sprawach należy badać dokładny zakres obowiązków wynikających z zawartej ze spółką umowy a obowiązków tzw. „korporacyjnych”. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 2025 r. II USKP 73/23:
„Zawarcie umowy o pracę na stanowisku członka zarządu spółki z o.o., jeżeli żadna część jego wynagrodzenia nie została ustalona przez walne zgromadzenie, a całość mieści się w postanowieniach umowy zawartej z reprezentantem rady nadzorczej (także ta określana jako wynagrodzenie za pełnienie funkcji w zarządzie), to całość wynagrodzenia wynika ze stosunku pracy – a nie ze stosunku organizacyjnego – oraz wchodzi do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jako przychód ze stosunku pracy (art. 18 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 350 z późn. zm. w związku z art. 2031 k.s.h.)”.
„Zgodnie z brzmieniem art. 2031 k.s.h., uchwała wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiednio zgodnie z art. 378 § 2 k.s.h., uchwała walnego zgromadzenia spółki akcyjnej, może ustalać zasady wynagradzania członków zarządu, w szczególności maksymalną wysokość wynagrodzenia, przyznawania członkom zarządu prawa do świadczeń dodatkowych lub maksymalną wartość takich świadczeń. Wynagrodzenie członków zarządu zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub innej umowy określa organ albo osoba powołana uchwałą zgromadzenia wspólników (uchwałą walnego zgromadzenia) do zawarcia umowy z członkiem zarządu. Przyjmuje się, że przepis ten odnosi się dwóch sytuacji: gdy członek zarządu pełni swoją funkcję tylko w oparciu o stosunek organizacyjny, będący następstwem powołania do pełnienia funkcji (zdanie pierwsze), albo obok stosunku organizacyjnego nawiązany jest jakiś stosunek obligacyjny (np. umowa o pracę, kontrakt menadżerski, umowa oświadczenie usług itp.). W zależności od sytuacji prawnej członka zarządu (bez umowy albo z umową), odmiennie uregulowane jest ustalenie zasad jego wynagradzania”.
Należy pamiętać, że rzeczywisty zakres obowiązków nie wynika z nazwy wskazanej w umowie, a z czynności faktycznych wykonywanych w ramach tej umowy. Jeśli członek zarządu wykonywał w ostateczności te same czynności zarówno w ramach powołania jak i w ramach zawartej ze spółką umowy to przychody ulegają tzw. „kumulacji”.
Jeśli znajdują się Państwo w podobnej sytuacji zapraszam do kontaktu. W ramach współpracy wykonujemy dokładny audyt umów zawieranych ze spółką, audyt regulaminów wynagradzania w spółce, reprezentujemy Państwa w trakcie kontroli prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jak i przed sądami powszechnymi.
Joanna Kawecka
Radca Prawny. Specjalistka ubezpieczeń społecznych.
